مرکز تخصصی جغرافیای تاریخ اسلام

استخر

      

استخر تا پایان پادشاهی ساسانیان از آبادترین و با شکوه‌ترین شهرهای ایران بود که توسط اسکندر ویران گشت و سپس اعراب در حمله به ایران آن را فتح کردند. این شهر اولین بار در زمان عمر بن خطاب به فرماندهی عثمان بن ابی العاص فتح و مسلمانان اموال و زمین‌های آن را به غنیمت گرفتند.1

بر اساس منابع تاریخی،  استان  فارس پنج ناحیه داشته و استخر،  به عنوان بزرگ ترین ناحیه، فارس شمالى را شامل مى شد؛ به طوری که یزد از توابع این ناحیه بوده است.

محدوده  این ناحیه، حدود 60 فرسنگ (78000 کیلومتر مربع) بوده است و بیضا، اقلید، ابرقو، یزد، مائین، نیریز و ارسنجان  از شهرهای مهم  ناحیه شمالی فارس با مرکزیت استخر به شمار می رفته اند. بیضا و شیراز  لشکر گاه مسلمین در زمان فتح استخر بوده  است.

شهر استخر محیطی كم تر از ده كيلومتر2 داشته و دارای چهار دروازه بوده است که امروزه یکی از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان قرار دارد.

آب این شهر از رود سیوند تامین  می شده است.

نقش رجب در فاصله یک و نیم کیلومتری جنوب شهر و نقش رستم در دو و نیم کیلومتری غرب آن است.  شهر شیراز نیز تا استخر 12 فرسنگ  (معادل66 کیلومتر ) فاصله دارد.

بر فراز كوه‏هاى شمال باخترى استخر سه قلعه به نام های استخر يار و قلعه شكسته و قلعه شكنوان بوده و اين سه قلعه به سه گنبدان معروف بوده است3.

مختصات:

طول جغرافیایی: "34 '54 '52

عرض جغرافیایی: "51 '58 '29

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1. تاریخ طبری، ج 4، (حوادث مهم سال بیست و سوم و بیست و نهم)، فتح استخر.

2.  برخي محيط اين شهر را 8 تا 9 كيلومتر تخمين زده اند.

3. اصطخری 125- 134؛ فارسنامه ابن بلخى ص300؛  سرزمين هاى خلافت شرقى، ص 298؛ معجم البلدان، ج‏1،  ص211؛ سرزمين‏هاى خلافت شرقى، ص 297؛ احسن التقاسيم فى معرفة الاقاليم، ص 421 ؛ ‏البلدان(ابن الفقيه) ، ص 411؛ حدود العالم من المشرق الى المغرب، ص 145؛ الخراج و صناعة الكتابة ص  90؛  الروض المعطار فى خبر الاقطار، ص  43؛ صورة الارض،  ج‏2 ، ص278؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامي، ج8، ص170-174.

--------------------------------------------------------------------------

نويسنده: حسن زنده دل (عضو گروه جغرافياي مؤسسه اطلس تاريخ شيعه)



اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی