Get Adobe Flash player
+ 6
+ 0

منابع اصلی رویدادنگاری و گزاره‌های تاریخی، متون کهن تاریخ‌نگاران مسلمان بود، نیز برخی پژوهش‌های معاصر به طور خاص مورد توجه قرار گرفت. بدین جهت به بازبینی منابع (قدیم و جدید) نیازمند بودیم. 

بررسی ابعاد زمانی و مکانی گزاره‌های تاریخی نیز به دلیل گستردگی دامنه موضوعات مرتبط با آن، جمع آوری منابع تخصّصی ریز موضوعات را بایسته می‌ساخت که در مدت حدود یک سال انجام شد؛ هر چند این منبع‌یابی در طول سال‌های پسین نیز با بهره‌گیری از کتاب‌ها و مجموعه‌های جدید دنبال شد.

+ 5
+ 0

پس از بررسی‌ها و رایزنی‌های بایسته، هسته نخستین طرح اطلس در اوایل اردیبهشت 1382 بدین شکل پی‌ریزی شد:  

1. رویکرد تاریخ‌نگارانه (بیان گزاره‌های تاریخی یا رویدادنگاری) 

2. نگارش فراگیر زمانی و مکانی (نگاه به فضای حاکم بر گزاره‌های تاریخی به معنای گسترده آن)

با توجّه به این که منابع و روش کار در هر بخش متفاوت بود، تولید محتوا نیز با همین تناسب، تفکیک، سپس کار آغاز شد.

+ 4
+ 0

شاید اندک نباشند افراد درس خوانده، حتّی پژوهشگرانی که هنوز «شِعب أبی‌طالب» را تبعیدگاه پیامبر(ص) و بنی‌عبدالمطلب و دور از خانه‌های ایشان می‌دانند، در حالی که این شعب همان محل سکونت آنان بود؛ 

یا حجاز را با پیشوند صحرا به کار می‌برند؛ با آن‌که حجاز در اصل نام کوهستان است و در آن منطقه صحرایی وجود ندارد!

همچنین شاید کم نباشند کسانی که وجود حیواناتی مانند شیر و میمون در شبه جزیره هنگام ظهور اسلام و میوه‌هایی چون موز و انگور و انار در نزدیکی مکّه (منطقه طائف) یا وجود دهانه‌های آتشفشانی و زمین‌های پوشیده از گدازه‌های فرسایش شده در اطراف مدینه یا وجود مناظر کوهستانی چشمگیر در یمن و بارش برف در برخی مناطق آن یا همسایه بودن عمرو بن عبدود با خانه پیامبر(ص) یا اندازه واقعی قبرستان بقیع در صدر اسلام که با اندازه فعلی آن بسیار متفاوت بوده، و دهها نمونه دیگر از این دست برای آنان عجیب و باور نکردنی باشد.

+ 3
+ 1

رخدادهای تاریخی در میانه تار و پودی از زمان و مکان پدیدار می‌شوند و شناخت بهتر و تحلیل دقیقتر آن‌ها به بررسی دو عنصر پیش‌گفته نیازمند است. 

حوادث تاریخ اسلام از پیدایش آن تا آغاز غیبت کبری، از آن‌جا که با نزول آخرین و کاملترین دین آسمانی همزمان بوده است، از دیگر رخدادهای تاریخی متمایز بوده و اهمیتی بسیار بالاتر دارد.

+ 2
+ 0

برای بهره‌گیری شایسته از منابع، ایجاد ساختار جزئیات مباحث بایسته بود که این مرحله با دقّت و وسواس خاصّی پیکربندی شد. با توجه به ساختار ویژه و بدیع این اطلس، تدوین محتوای آن بر اساس ساختاری که پیش‌تر تعیین شده بود، به دقّت و تتبع و تلاشی مضاعف نیاز داشت.

افزون بر این، یافتن منابع درخور اعتماد درباره بعضی موضوعات، با دشواری بسیاری همراه بود، حتّی گاه علی‌رغم کوشش فراوان، هیچ مدرک و سندی به دست نمی‌آمد و زمان و توان قابل توجّهی بدون کسب نتیجه از دست می‌رفت!

+ 3
+ 0

تدوین گزاره‌های تاریخی صِرف که به طور عمده از آغاز زندگانی پیامبر اسلام شروع می‌شود، شیوه ویژه‌ای را می‌طلبید. عناصر زیر بیانگر رویکردهای این مرحله است :

أ. استناد به منابع اصیل

واقعه‌نگاری در این مجموعه، با استناد به منابع اصلی تاریخی انجام شده است؛ هر چند از برخی پژوهش‌های معاصر مانند اثر ارزشمند الصحیح من سیرة النبی الأعظم به خامه علّامه سیّد جعفر مرتضی عاملی _دامت افاضاته  نیز بهره گرفتیم.